Het verhaal van mejuffrouw Viëtor: hoe Dieren een park cadeau kreeg

Het verhaal van mejuffrouw Viëtor: hoe Dieren een park cadeau kreeg

Mijn vorig blog eindigde wat in mineur, moet ik bekennen. Dieren, dat groter groeide dan voorbestemd, stedenbouwkundig uit balans raakte en verminkt werd door een vierbaans provinciale weg. Tjonge, het is nogal wat. Met alleen zo'n pessimistische boodschap zou ik het dorp echter tekort doen. In dit blog dan ook aandacht voor één van de mooiste plekjes van Dieren: het Carolinapark. Een park dat het dorp zo’n beetje cadeau kreeg.

De Veluwezoom heeft altijd een aantrekkingskracht uitgeoefend op mensen in goeden doen; zij bouwden hun buitenhuis op de flanken van het Veluwemassief. Je vindt deze buitenplaatsen van Wageningen tot Zutphen. Grote landhuizen met prachtige tuinen; sommige bluffen een beetje en doen zich voor als een echt kasteel. Ook rond Dieren ontstonden buitenplaatsen. 'Hof te Dieren' groeide zelfs uit tot letterlijk een royale buitenplaats: het werd het favoriete jachtslot van Stadhouder-koning Willem III. Kijk, daar kun je mee thuiskomen.

Eén van de oudste, maar minder bekende buitenplaatsen ontstond midden in Dieren. Aan de Hogestraat vind je een statig pand terug, dat haar huidige vorm in de 19e eeuw verkreeg. We maken een tussenstop in de tijd. 1855: het geboortejaar van Jeantine Haitzema Viëtor, telg uit de notabele familie Viëtor, die destijds het pand aan de Hogestraat bewoonde. Jeantine had nog een zusje, maar dat overleed op vierjarige leeftijd. Enig kind Jeantine bleef vrijgezel en kwam in het dorp aldus als ‘Mejuffrouw Viëtor’ bekend te staan. Zo ging dat destijds.

b2ap3_thumbnail_Mejuffrouw-Vietor-met-gezelschapsdame.jpg


Mejuffrouw Viëtor heb ik natuurlijk niet persoonlijk gekend. Op basis van foto’s en verhalen heb ik een beeld van haar gevormd. Een lachebek leek ze me niet, zo op het eerste gezicht. Op foto’s waarop ze staat, kijkt ze serieus, soms zelfs een beetje nors. Toch hield ze ook van zingen, wat natuurlijk best een vrolijke bezigheid is. En een foto maken, dat was in die tijd natuurlijk een plechtige bezigheid. Niet iets om bij te lachen, zullen mensen destijds gedacht hebben. Afijn.

Jeantine Viëtor bestierde het familiekapitaal als een bedrijf. Ze gaf daarbij blijk van zakelijk inzicht en voortvarendheid. Zo verkocht ze 200 hectare bos uit het familiebezit en belegde ze een deel van haar vermogen in de bouw van vastgoed. Tegelijkertijd kon ze ook heel goed op de kleintjes letten. Het verhaal gaat dat ze, toen een elektrische straatlantaarn voor haar woning werd geplaatst, haar slaapkamer naar de straatkant verplaatste zodat ze zich bij het licht van de straatlantaarn kon omkleden en zelf geen licht hoefde te maken. Toch slim.

Zo zuinig als ze kon zijn, spaarde ze kosten noch moeite om het huis en bijbehorende grote tuin in topconditie te houden. Die prachtige tuin. Haar grote liefhebberij, waar ze zoveel tijd doorbracht. Er was een vijver, een kwekerij, er werden groenten en fruit gekweekt en er waren diverse borders met bloemen en exotische planten. Het moet een prachtig geheel geweest zijn. Exotische planten konden overwinteren in een oranjerie, mede voor dit doel gebouwd.

Toen mejuffrouw Viëtor in 1941 overleed, werd de uitvoering van haar testament in gang gezet. Zo werd er een stichting in het leven geroepen, die tot taak had haar nalatenschap te beheren en hieruit uitkeringen te doen aan behoeftige personen en noodlijdende verenigingen en instellingen. Deze Hendrika Johanna Stichting bestaat nog steeds. Ook plofte er bij de gemeente Rheden een brief op de mat. De gemeente kreeg in die brief het woonhuis aan de Hogestraat voor een schappelijke prijs aangeboden, inclusief de tuin met alle bijbehorende opstallen.

b2ap3_thumbnail_Carolinapark---21.jpg

Aan deze aanbieding waren wel voorwaarden verbonden. Zo moest dit alles een bestemming krijgen, ‘geheel ten nutte en ter verfraaiing van het dorp Dieren’. Ook had Jeantine Viëtor bepaald dat de opstallen nooit gebruikt mochten worden voor ‘inrichtingen van godsdienstigen aard, scholen, cafés, kantoren of fabrieken’. Klare taal; ruimtelijke ordening via overerving, geregisseerd door een dame die wist wat ze wilde.

De gemeente hoefde over dit aanbod niet lang na te denken. Een openbaar wandelpark had Dieren nog niet en voor alle gebouwen zou vrij eenvoudig een nieuwe bestemming gevonden kunnen worden. Na enig handjeklap werd de deal gesloten. Een schot in de roos, wat mij betreft. Met het Carolinapark beschikt Dieren over een prachtig park met unieke kwaliteit, iets dat in de huidige tijd niet eenvoudig meer kan worden gerealiseerd. Fotograaf Bernard Vink heeft van verschillende evenementen in het park foto's gemaakt. Bekijk ze op de website van Vinkfotografie. Moraal van dit verhaal: plekken als deze kun je maar één maal redden. 

b2ap3_thumbnail_Carolinapark---01.jpg

b2ap3_thumbnail_Carolinapark---08.jpg

 

Foto's van boven naar beneden. Hoofdafbeelding boven: Vinkfotografie, Arnhem. Zwart-wit foto: Gelders Archief. Overige foto's: Tim Strikers

 

 

De Weerribben; eeuwenoud en hypermodern landschap
Je buren kennen is zo gek nog niet.

Related Posts

 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
dinsdag 23 april 2019

Excursies

Het Ruhrgebied

Ruimtemakers-Oost/GSRO 2019
Vrijdag 14 juni 2019
Dwalen door een steeds weer verrassend Ruhrgebied

Jullie kennen natuurlijk allemaal het Ruhrgebied. Tenminste, dat dachten jullie. Want wij hebben voor jullie een aantal verrassende plekken in het Ruhrgebied gevonden. Reden om onze GSRO-excursie dit jaar in het Ruhrgebied te laten plaatsvinden.


Programma:
Het programma ziet er als volgt uit:
• We vertrekken vanuit Arnhem bij de achterzijde van het centraal station. De autoliefhebbers pikken we op bij Van der Valk in Duiven.
• Dan rijden we in een keer door naar Essen. De mooiste tuinstad van het Ruhrgebied (en ook van Duitsland): We bezoeken Margarethenhöhe, gesticht door de familie Krupp.
• Vervolgens brengen we een bezoek aan het Unperfecthaus, inclusief lunch. Een wel heel bijzonder ‘bedrijfsverzamelgebouw’ voor kunstenaars, ZZP-ers en maatschappelijke ondernemers.
• Na de lunch gaan we naar een van de haldes (voormalige sintelbergen), te weten de Halde Haniel (zie foto hieronder), op de grens van Oberhausen en Bottrop. Daar zullen we een spirituele wandeling maken van ongeveer 2 uur.
• Dit haldelandschap geeft je het gevoel in Schotland te zijn. En laat je zien hoe groen het Ruhrgebied feitelijk is. Op het eerste gedeelte is een kruisweg aangebracht met referentie naar de mijnbouw. Halverwege domineert een groot wit kruis het landschap. In het hoger gelegen gedeelte loop je over het zwarte kolengruis langs een in de berg uitgegraven theater en ervaar je het magische effect van een land art project van rechtopstaande beschilderde spoorbielzen en kijk je met helder weer uit tot voorbij het Ruhrgebied.
• Voor diegenen die niet zo goed ter been zijn is in plaats van een bezoek aan Halde Haniel een alternatief ingebouwd: Bezoek aan de Antonyhütte. Verstopt in het stadsdeel Osterfeld vind je een idyllisch groen landschap met oud vakwerkpand (ooit directiegebouw, nu museum) en een ‘industriearcheologisch’ park (onderdeel van het LVR museum Oberhausen) Hier op deze plek bevindt zich de wieg van het Ruhrgebied en werd voor het eerst op industriële wijze steenkool gewonnen.
• Na de Halde Haniel/ cq de Antonyhütte gaan we naar Eisenheim (stadsdeel Sterkrade).
Eisenheim is de eerste arbeiderswijk van het Ruhrgebied (inmiddels tot monument verklaard), vandaar uit lopen we naar CENTRO (het Neue Mitte). Het winkel- en uitgaansgebied van Oberhausen. In deze wandeling doorkruis je niet alleen een deel van Oberhausen maar doorkruis je ook de tijd. (Alternatief: of met de bus van Eisenheim naar CENTRO en daar op eigen gelegenheid rondkijken).
• We brengen een bezoek aan het oude centrum van Oberhausen (Stadtteil Alt-Oberhausen). Diner bij Pools Jazz Restaurant Gdanska aan het marktplein. Dit gedeelte van Oberhausen laat nog de pracht van weleer zien, anno nu staan veel panden staan leeg of zijn met goedkope ketens gevuld. Dankzij restaurant Gdanska is het plein weer tot leven gekomen.
• Na het diner gaan we weer huiswaarts.


Reisschema (Let op: vertrektijd bus is “hard”, rest is “voorlopig”)
07.45 uur: Verzamelen bij de uitgang van het station Arnhem-Centraal (Sonsbeekzijde);
08.00 uur: Vertrek van de bus vanuit Arnhem;
08.20 uur: Oppikken mensen bij Van der Valk Duiven;
09.30 uur: Aankomst Essen;
11.00 uur: Bezoek Unperfecthaus en lunch;
13.30 uur: Bezoek Halde Haniel of;
14.00 uur: Aankomst Antonyhütte;
16.00 uur: Bezoek Eisenheim
18.30 uur: Bezoek Oberhausen;
20.30 uur: Vertrek naar Arnhem;
21.30 uur: Aankomst Van der Valk Duiven
21.59 uur: Aankomst Arnhem


Kosten
Kosten: 25 euro voor leden. Inclusief lunch en diner.
Introducees zijn ook welkom: Voor hen bedragen de kosten 40 euro.
Het bezoek aan de Antonyhütte is facultatief en is in het programma opgenomen als alternatief voor hen die de wandeling op Halde Haniel te zwaar vinden. De entree is voor eigen rekening (rond de 5 euro).


Aanmelding
Aanmelding via Sonja Scholten via mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Graag aangeven of je in Arnhem Centraal of bij Van der Valk (Duiven) opstapt.
En of je gebruik wenst te maken van het alternatieve programma. Dit in verband met de routeplanning chauffeur.
In verband met de reserveringen die we moeten maken: aanmelden voor 1 juni 2019.


Betaling
Het excursie bedrag dient bij aanmelding te worden overgemaakt op rekeningnummer
NL78INGB 0000989374 t.n.v. GSRO onder vermelding van achternaam en excursie Ruhrgebied 2019.
Vriendelijke groeten namens het bestuur van de GSRO,
Jos van der Mark

De GSRO twittert

Volg nieuws uit de vakwereld en over Oost Nederland via onze twitter tijdlijn hieronder:

Lid worden

De GSRO organiseert zo'n 10 bijeenkomsten per jaar. Kennisuitwisseling en netwerken zijn dan allebei belangrijke onderdelen. Tijdens een broodje voorafgaand aan de bijeenkomst kom je oude en nieuwe bekenden tegen.

Lid worden kost slechts € 40,- per jaar en staat open voor vakgenoten die iets hebben met Oost Nederland. Word ook lid door het formulier in te vullen. Óf stuur een mailtje naar info@gsro.nl om meer informatie op te vragen.

Word nu lid

 

Doel

Het belangrijkste doel van de GSRO is om ervaringen te kunnen uitwisselen onder vakgenoten werkzaam in de ruimtelijk inrichting. Tijdens de bijeenkomsten wordt een actueel onderwerp voor het voetlicht geplaatst. De onderwerpen betreffen het brede vakgebied van de ruimtelijke ordening en ruimtelijke inrichting. De uitwisseling van praktische en theoretische ervaringen tussen vakgenoten vormt een belangrijk aspect.

Leden

Het ledenbestand van de GSRO bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, economen, landbouwkundigen, sociaalgeografen, planologen, verkeerskundigen, recreatiedeskundigen en juristen in de publieke of private sector. De GSRO heeft een klein bestuur dat de dagelijkse gang van zaken regelt.

GSRO