Sonja Scholten

Sonja Scholten | Stedelijke identiteit | Grensregio | Ruhrgebied | http://www.citydna.nl/ | https://ruhrmetropoolblog.com | @SonjaCityDNA | @RuhrfrauNL

Tussen Randstad en Ruhrgebied

Tussen Randstad en Ruhrgebied

Stel je eens voor dat de grens tussen Nederland en Duitsland niet zou bestaan. Dan zouden gemeenten langs de oostrand van Nederland niet tot de periferie worden gerekend en zouden op al die kaartjes die bijna dagelijks op social media worden gedeeld, grensgemeenten niet specifiek opvallen als het over krimp, toegang tot werkgelegenheid en afnemend aantal voorzieningen gaat. Nu zie je deze gemeenten als een donkergekleurde rand langs de grens oplichten. Natuurlijk zijn er allerlei regeltjes door overheid en instanties in beide landen opgelegd, die het economisch en maatschappelijk verkeer over de grens heen bemoeilijken, maar het zit ook tussen de oren, Nederland lijkt voor velen bij de grens nog steeds abrupt op te houden.

Als vroeger de wind verkeerd stond kon je in Arnhem de uitstoot van de fabrieken in het Ruhrgebied ruiken. Reizigers op weg naar zuidelijke oorden, haalden minachtend hun neus voor het Ruhrgebied op. Het was een gebied waar je het gaspedaal flink intrapte en waar je maar al te graag de aftandse spoorwegbruggen, de roestige industriegebieden en rokende schoorstenen achter je liet. Maar de situatie is veranderd, de mijnbouw hield het in de jaren 70-80 van de vorige eeuw voor gezien en de staalindustrie legde in het kielzog daarvan ook het loodje. Wat achterbleef is een industrieel erfgoed om u tegen te zeggen.

De indrukwekkende kunstcollecties bleven ook, in aanvang veelal verzameld door lokale kunstliefhebbers en in latere jaren met support van de overheid uitgebreid en ondergebracht in prachtige musea. We hebben het hier niet over slaperige en stoffige collecties maar over topstukken en over hedendaagse kunst en dat allemaal zo vlak over de grens. Toch weten de meeste Nederlanders en zelfs vele cultuurliefhebbers weinig over het kunstaanbod in het Ruhrgebied. Hoe is dat mogelijk, kan dat alleen maar liggen aan het hardnekkige negatieve imago dat jaar in jaar uit aan het Ruhrgebied blijft kleven?

Hebben 4 generaties fysieke grensposten en twee generaties oorlogsherinneringen ons doen vergeten dat anno 1900 de grens tussen Duitsland en Nederland amper een barrière vormde als het over wonen, werken en cultuur ging? Neem de regio Enschede - Gronau van ruim honderd jaar geleden. Toen hadden bewoners, werkgevers en bestuurders het niet zo moeilijk met de grens. De textielindustrie floreerde aan weerzijden van de grens, arbeiders stak regelmatig voor werk de grens over, de gegoede burgerij had een gezamenlijke muzieksmaak (waaronder jazz) en bestuurders en werkgevers waren zeer pragmatische in het nemen van beslissingen als er een stuk spoor tussen Enschede en Gronau moest worden aangelegd.

 

b2ap3_thumbnail_IMG_6567.jpg

Terug naar het hier en nu. Stel je woont in het oosten van Nederland en je hebt het Museum de Fundatie in Zwolle, het Rijksmuseum Twenthe in Enschede en het Kröller Muller op de Veluwe recent bezocht en je behoefte aan kunst is nog niet verzadigd. Een gang naar Amsterdam, Den Haag of Rotterdam ligt bij velen voor de hand. Gemiddeld heb je dan zo’n 115 kilometer voor de kiezen als je in Arnhem woont en vanuit Enschede heb je 185 kilometer voor de boeg.

Je zou ook voor musea in Duisburg, Essen of Oberhausen kunnen kiezen. Dan ben je vanuit Arnhem gemiddeld genomen zo’n 100 en vanuit Enschede 110 kilometer op pad. Het lijkt wel op de probleemstelling die ons tijdens het eerste hoorcollege geografie in Utrecht werd voorgelegd. Wat ligt dichter bij, Moskou of Athene. De meesten antwoordden Athene, terwijl Moskou toch echt dichterbij ligt.

Waarmee ik maar wil zeggen dat het ook een kwestie van mindset is. Velen staan nog steeds, - vaak onbewust - met de rug naar de grens gekeerd en alleen daarom al is het blikveld en de actieradius feitelijk maar 180 graden, of het nou om het bezoeken van musea of om andere zaken gaat. Ondertussen zitten we hier ruimtelijk gezien vlak naast het Ruhrgebied en in de nabijheid van een trits van Duitse Rijnsteden, denk alleen al aan Düsseldorf en Keulen. De Duitse regio Rhein-Rhur is goed voor 10 miljoen inwoners, de Randstad 7 miljoen, waarom kunnen we dan niet grensverleggend denken en het benauwende gevoel van periferie loslaten? Kansen te over, als je ze maar ziet. Het blikveld moet naar 360 graden.

Hoofdafbeelding. Gasometer Oberhausen, installatie kunstenaar Christo, 2013.

Waalsprong Nijmegen: malle charges binnen smalle m...
Trans-Veluwe expeditie, dag 1: Zwolle / Epe

Related Posts

 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
zondag 18 augustus 2019

Excursies

Het Ruhrgebied (inschrijving gesloten 27/5/2019)

Ruimtemakers-Oost/GSRO 2019
Vrijdag 14 juni 2019 (Het maximale aantal deelnemers is bereikt 27/05/2019)
Dwalen door een steeds weer verrassend Ruhrgebied

Jullie kennen natuurlijk allemaal het Ruhrgebied. Tenminste, dat dachten jullie. Want wij hebben voor jullie een aantal verrassende plekken in het Ruhrgebied gevonden. Reden om onze GSRO-excursie dit jaar in het Ruhrgebied te laten plaatsvinden.


Programma:
Het programma ziet er als volgt uit:
• We vertrekken vanuit Arnhem bij de achterzijde van het centraal station. De autoliefhebbers pikken we op bij Van der Valk in Duiven.
• Dan rijden we in een keer door naar Essen. De mooiste tuinstad van het Ruhrgebied (en ook van Duitsland): We bezoeken Margarethenhöhe, gesticht door de familie Krupp.
• Vervolgens brengen we een bezoek aan het Unperfecthaus, inclusief lunch. Een wel heel bijzonder ‘bedrijfsverzamelgebouw’ voor kunstenaars, ZZP-ers en maatschappelijke ondernemers.
• Na de lunch gaan we naar een van de haldes (voormalige sintelbergen), te weten de Halde Haniel (zie foto hieronder), op de grens van Oberhausen en Bottrop. Daar zullen we een spirituele wandeling maken van ongeveer 2 uur.
• Dit haldelandschap geeft je het gevoel in Schotland te zijn. En laat je zien hoe groen het Ruhrgebied feitelijk is. Op het eerste gedeelte is een kruisweg aangebracht met referentie naar de mijnbouw. Halverwege domineert een groot wit kruis het landschap. In het hoger gelegen gedeelte loop je over het zwarte kolengruis langs een in de berg uitgegraven theater en ervaar je het magische effect van een land art project van rechtopstaande beschilderde spoorbielzen en kijk je met helder weer uit tot voorbij het Ruhrgebied.
• Voor diegenen die niet zo goed ter been zijn is in plaats van een bezoek aan Halde Haniel een alternatief ingebouwd: Bezoek aan de Antonyhütte. Verstopt in het stadsdeel Osterfeld vind je een idyllisch groen landschap met oud vakwerkpand (ooit directiegebouw, nu museum) en een ‘industriearcheologisch’ park (onderdeel van het LVR museum Oberhausen) Hier op deze plek bevindt zich de wieg van het Ruhrgebied en werd voor het eerst op industriële wijze steenkool gewonnen.
• Na de Halde Haniel/ cq de Antonyhütte gaan we naar Eisenheim (stadsdeel Sterkrade).
Eisenheim is de eerste arbeiderswijk van het Ruhrgebied (inmiddels tot monument verklaard), vandaar uit lopen we naar CENTRO (het Neue Mitte). Het winkel- en uitgaansgebied van Oberhausen. In deze wandeling doorkruis je niet alleen een deel van Oberhausen maar doorkruis je ook de tijd. (Alternatief: of met de bus van Eisenheim naar CENTRO en daar op eigen gelegenheid rondkijken).
• We brengen een bezoek aan het oude centrum van Oberhausen (Stadtteil Alt-Oberhausen). Diner bij Pools Jazz Restaurant Gdanska aan het marktplein. Dit gedeelte van Oberhausen laat nog de pracht van weleer zien, anno nu staan veel panden staan leeg of zijn met goedkope ketens gevuld. Dankzij restaurant Gdanska is het plein weer tot leven gekomen.
• Na het diner gaan we weer huiswaarts.


Reisschema (Let op: vertrektijd bus is “hard”, rest is “voorlopig”)
07.45 uur: Verzamelen bij de uitgang van het station Arnhem-Centraal (Sonsbeekzijde);
08.00 uur: Vertrek van de bus vanuit Arnhem;
08.20 uur: Oppikken mensen bij Van der Valk Duiven;
09.30 uur: Aankomst Essen;
11.00 uur: Bezoek Unperfecthaus en lunch;
13.30 uur: Bezoek Halde Haniel of;
14.00 uur: Aankomst Antonyhütte;
16.00 uur: Bezoek Eisenheim
18.30 uur: Bezoek Oberhausen;
20.30 uur: Vertrek naar Arnhem;
21.30 uur: Aankomst Van der Valk Duiven
21.59 uur: Aankomst Arnhem


Kosten
Kosten: 25 euro voor leden. Inclusief lunch en diner.
Introducees zijn ook welkom: Voor hen bedragen de kosten 40 euro.
Het bezoek aan de Antonyhütte is facultatief en is in het programma opgenomen als alternatief voor hen die de wandeling op Halde Haniel te zwaar vinden. De entree is voor eigen rekening (rond de 5 euro).


Aanmelding
Aanmelding via Sonja Scholten via mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Graag aangeven of je in Arnhem Centraal of bij Van der Valk (Duiven) opstapt.
En of je gebruik wenst te maken van het alternatieve programma. Dit in verband met de routeplanning chauffeur.
In verband met de reserveringen die we moeten maken: aanmelden voor 1 juni 2019.


Betaling
Het excursie bedrag dient bij aanmelding te worden overgemaakt op rekeningnummer
NL78INGB 0000989374 t.n.v. GSRO onder vermelding van achternaam en excursie Ruhrgebied 2019.
Vriendelijke groeten namens het bestuur van de GSRO,
Jos van der Mark

De GSRO twittert

Volg nieuws uit de vakwereld en over Oost Nederland via onze twitter tijdlijn hieronder:

Lid worden

De GSRO organiseert zo'n 10 bijeenkomsten per jaar. Kennisuitwisseling en netwerken zijn dan allebei belangrijke onderdelen. Tijdens een broodje voorafgaand aan de bijeenkomst kom je oude en nieuwe bekenden tegen.

Lid worden kost slechts € 40,- per jaar en staat open voor vakgenoten die iets hebben met Oost Nederland. Word ook lid door het formulier in te vullen. Óf stuur een mailtje naar info@gsro.nl om meer informatie op te vragen.

Word nu lid

 

Doel

Het belangrijkste doel van de GSRO is om ervaringen te kunnen uitwisselen onder vakgenoten werkzaam in de ruimtelijk inrichting. Tijdens de bijeenkomsten wordt een actueel onderwerp voor het voetlicht geplaatst. De onderwerpen betreffen het brede vakgebied van de ruimtelijke ordening en ruimtelijke inrichting. De uitwisseling van praktische en theoretische ervaringen tussen vakgenoten vormt een belangrijk aspect.

Leden

Het ledenbestand van de GSRO bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, economen, landbouwkundigen, sociaalgeografen, planologen, verkeerskundigen, recreatiedeskundigen en juristen in de publieke of private sector. De GSRO heeft een klein bestuur dat de dagelijkse gang van zaken regelt.

GSRO