Sofia Opfer

Vreugderijkerwaard

Vreugderijkerwaard

De IJssel heeft veel gezichten. De ene keer is de rivier een barrière, de andere keer een werkplek, dan weer een lieflijk decor. Ecoloog Melchior van Tweel ziet de IJssel als een dynamisch ecosysteem, waar hij zich graag laat verassen door onverwachte planten en dieren.

Over het Vreugderijkerpad, langs de IJssel bij Zwolle, fietst een stoet senioren voorbij. Het ruikt er naar hooi en watermunt. Hoe dichter bij het natuurgebied de Vreugderijkerwaard, hoe meer het getjirp van sprinkhanen wordt overstemd door gekakel, gepiep en gegak van ontelbare vogels. Afdalend naar de vogelkijkhut vliegt een groep kieviten op. Door de kijkgaten van de hut zijn de vogels in de nevengeul rustig te bekijken. Visdiefjes, grauwe ganzen, soms ook Lepelaars. Op de strook land tussen de nevengeul en de IJssel ligt een kudde runderen te herkauwen. Aan de horizon staan een molen en de kerktoren van Zalk. Hier bij de nevengeul in de Vreugderijkerwaard bracht ecoloog Melchior van Tweel vorig jaar in opdracht van Natuurmonumenten de vegetatie in kaart. 


Afhankelijk van de omstandigheden groeien er verschillende planten bij elkaar, de plantengemeenschappen. De planten die je ergens aantreft geven daardoor een heleboel informatie over de bodem, het water en eventuele verstoring. Recreatie, het beheer van het landschap, de begrazing door de koeien, overstromingen; alles heeft invloed op de biodiverstiteit. Een ecoloog zoomt uit van de individuele soort naar het hele ecosysteem en zoomt dan weer in naar de individuele soorten. Het gaat om de samenhang tussen het kleine detail en het grote geheel. Het rivierenlandschap vormt een rode draad in het leven van Melchior van Tweel. Hij groeide op in de Alblasserwaard, tussen de Lek en de Merwede. Vervolgens studeerde hij in Wageningen aan de Rijn. Nu woont hij met zijn gezin in Zwolle, op fietsafstand van de IJssel. De IJssel is de meest kleinschalige van de grote rivieren in Nederland, maar eigenlijk is er niet zo’n groot verschil tussen de verschillende rivieren. Uiteindelijk zijn ze allemaal onderdeel van het zelfde systeem, er stroomt hetzelfde water door.

Toen hij bezig was met zijn vegetatiekartering in de Vreugderijkerwaard, viel Melchiors oog op een klein plantje dat hij niet direct herkende. Het was ongeveer een centimeter groot, had ovale, stevige blaadjes en kleine lichtroze bloemetjes. Het moest een soort glaskroos zijn, maar hij had het nog nooit eerder gezien. Hij fotografeerde het plantje en nam een exemplaar mee naar huis. Daar determineerde hij het en ontdekte dat het om Klein Glaskroos ging. Deze plant was nog nooit eerder aangetroffen in de Vreugderijkerwaard. Hij kwam normaal gesproken alleen voor in Brabant en Limburg en in de Wiessenbergse Kolk bij Hattem. De zaden van het Klein Glaskroos zijn dus recentelijk met het rivierwater mee gestroomd en ontkiemd in de Vreugderijkerwaard.

Dat is wat de natuur bij rivieren zo interessant maakt; het is een rijk en dynamisch systeem, waar je vaak onverwachte dingen tegenkomt. Op een nazomerdag liep Melchior met een collega door de Vreugderijkerwaard toen het silhouet van een gigantische vogel voor de zon schoof. In de IJsseldelta broedden dat jaar twee paar Zeearenden, dus het zou er best wel eens eentje kunnen zijn. De twee mannen tuurden omhoog. De reusachtige vogel zwenkte, dook de nevengeul in vloog weer weg met een grote karper in zijn klauwen. Dat was zonder twijfel een vliegende deur, zoals de Zeearend met zijn spanwijdte van meer dan 2 meter ook wel wordt genoemd. De Zeearend is een lui beest; hij zit 23 uur per dag op een tak en gaat dan een uurtje op jacht. Het was dus uitermate bijzonder om een Zeearend in actie te zien. Echt een ervaring van once in a lifetime.

Vreugderrijkerwaard is deel vijf van een serie columns van Sofia Opfer over de vele gezichten van de IJssel. Eerdere colums verschenen op: 2 juli: Een rondje bruggen, 11 juni: het Kunstgemaal in Bronkhorst, 11 mei Beimerwaard en 6 april Arnhem aan de IJssel.

Het is stil in Gronau
Gemeentelijk grondbeleid opnieuw uitvinden (2)

Related Posts

 

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft
Reeds Geregistreerd? Hier Aanmelden
Gast
donderdag 18 juli 2019

Excursies

Het Ruhrgebied (inschrijving gesloten 27/5/2019)

Ruimtemakers-Oost/GSRO 2019
Vrijdag 14 juni 2019 (Het maximale aantal deelnemers is bereikt 27/05/2019)
Dwalen door een steeds weer verrassend Ruhrgebied

Jullie kennen natuurlijk allemaal het Ruhrgebied. Tenminste, dat dachten jullie. Want wij hebben voor jullie een aantal verrassende plekken in het Ruhrgebied gevonden. Reden om onze GSRO-excursie dit jaar in het Ruhrgebied te laten plaatsvinden.


Programma:
Het programma ziet er als volgt uit:
• We vertrekken vanuit Arnhem bij de achterzijde van het centraal station. De autoliefhebbers pikken we op bij Van der Valk in Duiven.
• Dan rijden we in een keer door naar Essen. De mooiste tuinstad van het Ruhrgebied (en ook van Duitsland): We bezoeken Margarethenhöhe, gesticht door de familie Krupp.
• Vervolgens brengen we een bezoek aan het Unperfecthaus, inclusief lunch. Een wel heel bijzonder ‘bedrijfsverzamelgebouw’ voor kunstenaars, ZZP-ers en maatschappelijke ondernemers.
• Na de lunch gaan we naar een van de haldes (voormalige sintelbergen), te weten de Halde Haniel (zie foto hieronder), op de grens van Oberhausen en Bottrop. Daar zullen we een spirituele wandeling maken van ongeveer 2 uur.
• Dit haldelandschap geeft je het gevoel in Schotland te zijn. En laat je zien hoe groen het Ruhrgebied feitelijk is. Op het eerste gedeelte is een kruisweg aangebracht met referentie naar de mijnbouw. Halverwege domineert een groot wit kruis het landschap. In het hoger gelegen gedeelte loop je over het zwarte kolengruis langs een in de berg uitgegraven theater en ervaar je het magische effect van een land art project van rechtopstaande beschilderde spoorbielzen en kijk je met helder weer uit tot voorbij het Ruhrgebied.
• Voor diegenen die niet zo goed ter been zijn is in plaats van een bezoek aan Halde Haniel een alternatief ingebouwd: Bezoek aan de Antonyhütte. Verstopt in het stadsdeel Osterfeld vind je een idyllisch groen landschap met oud vakwerkpand (ooit directiegebouw, nu museum) en een ‘industriearcheologisch’ park (onderdeel van het LVR museum Oberhausen) Hier op deze plek bevindt zich de wieg van het Ruhrgebied en werd voor het eerst op industriële wijze steenkool gewonnen.
• Na de Halde Haniel/ cq de Antonyhütte gaan we naar Eisenheim (stadsdeel Sterkrade).
Eisenheim is de eerste arbeiderswijk van het Ruhrgebied (inmiddels tot monument verklaard), vandaar uit lopen we naar CENTRO (het Neue Mitte). Het winkel- en uitgaansgebied van Oberhausen. In deze wandeling doorkruis je niet alleen een deel van Oberhausen maar doorkruis je ook de tijd. (Alternatief: of met de bus van Eisenheim naar CENTRO en daar op eigen gelegenheid rondkijken).
• We brengen een bezoek aan het oude centrum van Oberhausen (Stadtteil Alt-Oberhausen). Diner bij Pools Jazz Restaurant Gdanska aan het marktplein. Dit gedeelte van Oberhausen laat nog de pracht van weleer zien, anno nu staan veel panden staan leeg of zijn met goedkope ketens gevuld. Dankzij restaurant Gdanska is het plein weer tot leven gekomen.
• Na het diner gaan we weer huiswaarts.


Reisschema (Let op: vertrektijd bus is “hard”, rest is “voorlopig”)
07.45 uur: Verzamelen bij de uitgang van het station Arnhem-Centraal (Sonsbeekzijde);
08.00 uur: Vertrek van de bus vanuit Arnhem;
08.20 uur: Oppikken mensen bij Van der Valk Duiven;
09.30 uur: Aankomst Essen;
11.00 uur: Bezoek Unperfecthaus en lunch;
13.30 uur: Bezoek Halde Haniel of;
14.00 uur: Aankomst Antonyhütte;
16.00 uur: Bezoek Eisenheim
18.30 uur: Bezoek Oberhausen;
20.30 uur: Vertrek naar Arnhem;
21.30 uur: Aankomst Van der Valk Duiven
21.59 uur: Aankomst Arnhem


Kosten
Kosten: 25 euro voor leden. Inclusief lunch en diner.
Introducees zijn ook welkom: Voor hen bedragen de kosten 40 euro.
Het bezoek aan de Antonyhütte is facultatief en is in het programma opgenomen als alternatief voor hen die de wandeling op Halde Haniel te zwaar vinden. De entree is voor eigen rekening (rond de 5 euro).


Aanmelding
Aanmelding via Sonja Scholten via mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Graag aangeven of je in Arnhem Centraal of bij Van der Valk (Duiven) opstapt.
En of je gebruik wenst te maken van het alternatieve programma. Dit in verband met de routeplanning chauffeur.
In verband met de reserveringen die we moeten maken: aanmelden voor 1 juni 2019.


Betaling
Het excursie bedrag dient bij aanmelding te worden overgemaakt op rekeningnummer
NL78INGB 0000989374 t.n.v. GSRO onder vermelding van achternaam en excursie Ruhrgebied 2019.
Vriendelijke groeten namens het bestuur van de GSRO,
Jos van der Mark

De GSRO twittert

Volg nieuws uit de vakwereld en over Oost Nederland via onze twitter tijdlijn hieronder:

Lid worden

De GSRO organiseert zo'n 10 bijeenkomsten per jaar. Kennisuitwisseling en netwerken zijn dan allebei belangrijke onderdelen. Tijdens een broodje voorafgaand aan de bijeenkomst kom je oude en nieuwe bekenden tegen.

Lid worden kost slechts € 40,- per jaar en staat open voor vakgenoten die iets hebben met Oost Nederland. Word ook lid door het formulier in te vullen. Óf stuur een mailtje naar info@gsro.nl om meer informatie op te vragen.

Word nu lid

 

Doel

Het belangrijkste doel van de GSRO is om ervaringen te kunnen uitwisselen onder vakgenoten werkzaam in de ruimtelijk inrichting. Tijdens de bijeenkomsten wordt een actueel onderwerp voor het voetlicht geplaatst. De onderwerpen betreffen het brede vakgebied van de ruimtelijke ordening en ruimtelijke inrichting. De uitwisseling van praktische en theoretische ervaringen tussen vakgenoten vormt een belangrijk aspect.

Leden

Het ledenbestand van de GSRO bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, economen, landbouwkundigen, sociaalgeografen, planologen, verkeerskundigen, recreatiedeskundigen en juristen in de publieke of private sector. De GSRO heeft een klein bestuur dat de dagelijkse gang van zaken regelt.

GSRO